Tộc sử
Họ Trần Công
và việc di cấu Từ Đường
từ Tiên
Nộn lên Dương Xuân
Núi Chữ mấy gò, công đức cù lao còn mãi đó.
Vượt trên giòng sóng biếc,
Cồn Tiên một cõi, huân danh sự nghiệp vốn từ đây.
Lễ LẠC THÀNH Từ Đường năm 1944
(Di cấu từ Tiên Nộn lên Dương Xuân)
Gia-phổ của một nhà, Tộc-phổ của một họ, cũng như
Quốc-sử của một nước. Một nước cần phải có sử, biên chép những việc hay, việc
dở của một nước, một nhà cũng có gia-phổ, biên chép việc phải, việc trái của
một nhà. Lớn nhỏ quan hệ tuy khác nhau, nhưng mục đích thời là một: để làm
gương, giáo huấn đời sau. Sở dĩ làm sao mà thịnh vượng mà phồn vinh, lại sở dĩ
làm sao mà suy vi, mà truỵ lạc, đó là những câu hỏi của những vị Minh-Quân,
Lương-Tể, các bậc Chí-Sĩ, Năng-Thần, cần suy xét việc ký tải trong sử-sách, mà
tự trả lời, để làm việc nước. Một kẻ tu-nhân, mỗi người một hướng dẫn, há lại
không muốn biết công phu của Ông-Cha, sự nghiệp của Tổ-Tiên, để lo việc nhà
sao?
Vả lại gia-tộc là nền tảng của xã-hội, của quốc-gia,
gia-tộc truỵ lạc, thời quốc-gia phải suy-vi, rời rạc, Gia-Tộc lại là cội rễ, là
mày mặt của cá nhơn, một gia-tộc thịnh vượng thì mỗi phần tử của gia-tộc ấy,
tức là tử tôn miêu duệ, đều được nương lấy cội rễ, vững vàng, mà được mở mang
mày mặt.
Xem thế thời việc chép sử của một gia-tộc thật là một
việc cần. Cụ Tằng-Tổ chúng ta là Cụ Độn Chuối đã nhận thấy sự cần thiết ấy, nên
Cụ đã sưu tập sử tích các tiền đại, rồi trong năm Tự-Đức thứ 22, năm Kỷ-Tị
1869, lược biên thành tập gia-phổ. Họ Trần ta nhờ thế mà có Gia-phổ, sử ký từ
ấy trở đi. Con trưởng Cụ là Cụ Độn Chè Trần-Bình làm Thượng-Thơ triều Tự-Đức
chép tinh lại rồi làm bài tựa.
Nay trước giả viết tập lược biên này, trước hết là tóm
lược sự tích họ nhà ta từ đời Cụ Sơ-Tổ cho đến khi có nhà thờ, đoạn này chỉ
biên chép những điều khái yếu, để xem cho có mạch lạc dễ hiểu mà thôi.
Đoạn sau từ khi có nhà thờ ở Vạn-Xuân, rồi lại không
có, rồi sau lại có ở Tiên-Nộn, cho đến khi dời lên Dương-Xuân, công việc chi tiết
hơi nhiều nên chi cần phải biên chép cho rõ, để đời sau biết đúng sự thật, lãnh
hội tất cả duyên do, tự phán chỗ công, chỗ quá, ấy là ý nguyện của trước giả
vậy.
Các áng Thờ bên trong Từ Đường năm 1944
Họ ta nguyên ở Bắc-Kỳ, làng Tiên-Du, huyện Tiên-Du,
tỉnh Bắc-Ninh. Sơ-Tổ, tức là đời thứ nhất, Cụ Công-Quý, các đời trước xa nữa
không thể nhớ được, theo Đức Thái-Tổ Gia-Dũ Hoàng-Đế vào Phú-Xuân, rồi lập
nghiệp, nhập tịch làng Tiên-Nộn. Lúc bấy giờ vào năm Mậu-Ngọ (1558).
